Hoe honderd huishoudens in Salland hun stroom straks kunnen delen

Geen energiebedrijf meer tussen jou en je buurman. Gewoon onderling regelen wie de stroom levert en wie deze verbruikt. Honderd huishoudens in Salland testen of dat werkt – en of het goedkoper is.

Uit De Stentor – Regien Klein Hegeman – Verslaggever gemeente Olst-Wijhe

Wie thuis stroom van eigen zonnepanelen afneemt, kan de overtollige energie delen met een buurman. Die moet dan wel op datzelfde moment stroom gebruiken, bijvoorbeeld door de wasmachine te laten draaien. In Nederland bestaat deze mogelijkheid sinds dit jaar.
De gemeenten Olst-Wijhe en Raalte doen mee aan een tweejarige proef die isgericht op grootschalig delen van energie. De lokale energiecoöperaties Goed Veur Mekare (Olst-Wijhe) en Endona (Raalte) hebben de leiding.

Zelf regelen

Bestuursleden Ferdi Hummelink (Olst-Wijhe) en Edwin Mein (Raalte) vroegen zich af waarom je overtollige zonne-energie niet gewoon zou mogen leveren aan je buurman die geen zonnepanelen heeft. Dat zou onderling zelf te regelen moeten zijn, dachten ze. Dus zonder tussenkomst van overheden en energieleveranciers die bepalen of dat mag en hoeveel dat kost. Samen met Eemnes Energie en Sterk op Stroom in Den Haag bedachten de coöperaties in Raalte en Olst-Wijhe een proef. Ze kregen toestemming van de overheid om die uit te voeren.

Vijftig deelnemers per gemeente

Aan de proef kunnen per gemeente vijftig deelnemers meedoen. Zij testen of energie delen werkt. In Olst-Wijhe en Raalte doen voorlopig alleen particulieren mee die zelf stroom opwekken. Grote aansluitingen zoals zonnevelden nog niet. Vanaf 1 mei beginnen dertien deelnemers; later volgen andere die nu nog op een wachtlijst staan.

Wie hebben profijt van energie delen?

Volgens Hummelink en Mein hebben coöperaties, leden en de gemeenten daar voordelen van. Coöperaties krijgen de mogelijkheid om te groeien en om meer duurzame energie lokaal te leveren. De leden weten zeker dat hun stroom duurzaam en lokaal is opgewekt. Daarnaast ontlast energie delen het elektriciteitsnet, zeggen ze. Gemeenten kunnen meer zelfvoorzienend worden in energie en er ontstaat meer ruimte op het net voor extra aansluitingen voor nieuwbouw.

Hoe werkt het?

Deelnemers met zonnepanelen leveren ‘overtollige’ stroom aan andere deelnemers. Net zoals water naar het laagste punt stroomt, zoekt elektriciteit de weg van de minste weerstand. Dat betekent vaak de kortste weg door het net. Hiervoor krijgen deelnemers van de coöperatie een slimme energiemeter in de meterkast. Hierop is real-time te zien hoeveel er in- en uitgaat. Elk kwartier wordt gemeten of iemand een stroomoverschot heeft. Dat overschot gaat naar een andere deelnemer die op dat moment stroom gebruikt. De stroom moet dus wel gelijktijdig worden verbruikt. Door de meter kunnen deelnemers hun verbruiksgedrag direct aanpassen. Bijvoorbeeld door de vaatwasser aan te zetten als de zon schijnt of als het stroomtarief laag is.

Wie betaalt wat?

De lokale stroomopwekker en verbruiker bepalen zelf de prijs. Die ligt lager dan de reguliere stroomprijs. Als er geen elektriciteit geleverd kan worden omdat er geen zonne-energie is, wordt op de normale manier stroom geleverd. „Het verrekenen gebeurt achteraf door de leverancier waarmee we samenwerken”, legt Mein uit. „Die stroom is wat duurder omdat er op dat moment in Nederland minder goedkope duurzame energie voorradig is.” Die kosten worden verdeeld over de gebruikers. De deelnemers krijgen een afrekening op basis van de actuele standen op hun bestaande elektrameter.

Is energiedelen wel voordeliger?

Dat is nog maar de vraag. „Energieprijzen zijn zeer grillig. Het is niet zeker of je uiteindelijk gemiddeld goedkoper uit bent via energie delen”, zegt Hummelink. „Het doel van de proef is dat te meten en te weten.” Mocht de proef, die tot 31 december 2027 loopt, een succes zijn, dan wordt dit model een blauwdruk voor andere coöperaties en/of energiegemeenschappen in Nederland. „We kijken ernaar uit hoe de eerste maanden zullen gaan, welke dingen we nog ontdekken en wat de deelnemers zelf ervaren”, zegt Mein.